अरण्यातील साध्वी: एका पलायनाचे गूढ (1/6)

१२ जुलै,रामतीर्थ टेकड्या, कुमठा.

पावसाने नुकतीच उघडीप दिली होती.सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेल्या कारवार जिल्ह्यातील रामतीर्थ टेकड्यांवरून ओल्या मातीचा आणि दमट पानांचा संमिश्र गंध वाऱ्यासोबत वाहत होता.नुकत्याच झालेल्या भूस्खलनाने निसर्गाचे रौद्र रूप दाखवले होते.जागोजागी उन्मळून पडलेली झाडे,निसरड्या झालेल्या पायवाटा आणि दऱ्यांमध्ये दाटलेले धुके...वातावरण गूढ आणि थोडे भयावह होते.याच प्रतिकूल परिस्थितीत,कुमठा पोलीस ठाण्याचे मंडळ निरीक्षक श्रीधर देसाई आणि त्यांचे दोन सहकारी,हवालदार पाटील आणि शिंदे,नेहमीच्या गस्तीवर निघाले होते.

"साहेब,आज इकडं कोणी भटकणार नाही.जनावरंसुद्धा बिळात लपून बसली असतील,"हवालदार पाटील यांनी आपल्या बुटांवरचा चिखल झाडताना म्हटले.त्यांच्या आवाजात नेहमीचा उत्साह नव्हता.

श्रीधर देसाईंनी उत्तर दिले नाही.त्यांचे अनुभवी डोळे सभोवतालच्या परिसराचा वेध घेत होते.चाळिशी ओलांडलेले,किंचित स्थूल पण कमालीचे चपळ आणि तीक्ष्ण नजरेचे श्रीधर या भागातील खडान्‌खडा माहिती असलेले अधिकारी म्हणून ओळखले जात.त्यांना या शांततेत काहीतरी खटकत होते.भूस्खलनामुळे अनेक लहान-मोठे प्रवाह नव्याने तयार झाले होते आणि अशाच एका अनोळखी प्रवाहाच्या बाजूने त्यांची जीप हळूहळू पुढे सरकत होती.

"गाडी इथेच लावा.पुढे रस्ता नाही,"श्रीधर म्हणाले.तिघेही खाली उतरले.धुक्याची एक दाट लहर आली आणि काही क्षणांसाठी समोरचे काही दिसेनासे झाले.धुकं विरळ होताच श्रीधरांची नजर एका ठिकाणी खिळली.त्यांच्यापासून सुमारे शंभर मीटर अंतरावर,एका मोठ्या खडकाच्या आडोशाला,काहीतरी विचित्र दिसत होते.दाट हिरव्या झाडीच्या पार्श्वभूमीवर एक भडक रंगाची वस्तू वाऱ्यावर फडफडत होती.

"पाटील,ते काय आहे बघितलं का?"श्रीधर यांनी त्या दिशेने बोट दाखवले.

"होय साहेब.कपड्यासारखं दिसतंय.कुणा गुराख्याचं असेल,"पाटील म्हणाले.

"इथं?या वादळात?आणि हा रंग...आपल्याकडच्या साडीचा वाटतोय,"श्रीधर यांच्या कपाळावर आठ्या उमटल्या. "चला,जाऊन बघूया."

तिघेही अत्यंत सावधपणे,झाडाझुडपांतून आणि निसरड्या दगडांवरून मार्ग काढत त्या दिशेने निघाले.जवळ पोहोचल्यावर त्यांना दिसलेले दृश्य अधिकच चक्रावून टाकणारे होते.एका मोठ्या नैसर्गिक गुहेच्या तोंडाशी असलेल्या झुडपावर एक भगव्या रंगाची साडी आणि लहान मुलांचे दोन-तीन कपडे वाळत घातले होते.या निर्जन,धोकादायक ठिकाणी मानवी वस्तीची ही खूण अनपेक्षित होती.कोणी साधू-बैरागी असेल,तर लहान मुलांचे कपडे कसे?आणि कोणी कुटुंब असेल,तर ते या नरकात काय करत होते?

श्रीधर यांनी आपल्या कमरेच्या पिस्तुलावर हात ठेवला आणि सहकाऱ्यांना शांत राहण्याचा इशारा केला.हवालदार पाटील यांनी आपली लाठी सरसावली.गुहेच्या तोंडाशी पोहोचताच आतून एक मंद,लयबद्ध सूर कानावर येऊ लागला.तो कसल्यातरी मंत्रोच्चाराचा किंवा प्रार्थनेचा होता.श्रीधर यांनी आत डोकावण्याचा प्रयत्न केला,पण अंधारामुळे काही स्पष्ट दिसत नव्हते.त्यांनी आपल्या खिशातील शक्तिशाली टॉर्च काढला आणि त्याचा झोत आत टाकला.

टॉर्चच्या प्रकाशात जे दिसले,त्याने ते तिघेही क्षणभर निःशब्द झाले.गुहा आतून बऱ्यापैकी प्रशस्त होती.एका कोपऱ्यात,एका नैसर्गिक दगडाच्या चौथऱ्यावर,मातीपासून बनवलेली एक लहानशी शिवाची पिंड होती.तिच्यासमोर काही रानफुले वाहिली होती आणि एक पणती मंदपणे तेवत होती.त्या पणतीच्या आणि टॉर्चच्या संमिश्र प्रकाशात,एक स्त्री पांढऱ्या शुभ्र वस्त्रात मांडी घालून,डोळे मिटून ध्यानावस्थेत बसली होती.तिचे सोनेरी केस पाठीवर मोकळे सोडले होते आणि चेहऱ्यावर एक विलक्षण शांतता होती.तिच्या चेहऱ्यावरून आणि कांतीवरून ती भारतीय वाटत नव्हती.तिच्या बाजूलाच,एका फाटक्या पण स्वच्छ गोधडीवर,दोन लहान मुले एकमेकांना बिलगून शांत झोपली होती.एक मुलगी साधारण सहा वर्षांची असावी आणि दुसरी चार वर्षांची.

त्यांच्या पावलांच्या आवाजाने किंवा टॉर्चच्या प्रकाशामुळे त्या स्त्रीने हळूच डोळे उघडले.तिच्या निळ्या डोळ्यांत भीतीचा लवलेशही नव्हता.उलट,आपली साधना भंग झाल्याची एक थंड नाराजी तिच्या नजरेत स्पष्ट दिसत होती.तिने पोलिसांच्या गणवेशाकडे पाहिले,एक दीर्घ श्वास घेतला आणि मग शांतपणे झोपलेल्या मुलांच्या अंगावर नीट पांघरूण घातले.

"तुम्ही कोण आहात?आणि इथे या मुलांसोबत काय करत आहात?"श्रीधर यांनी शक्य तितक्या सौम्य पण अधिकृत आवाजात विचारले.

तिने काही क्षण त्यांच्याकडे रोखून पाहिले,जणू त्यांच्या आवाजाच्या पलीकडचा हेतू तपासत असावी.मग ती तुटक्या-मुटक्या इंग्रजीत म्हणाली, "माय नेम...मोही.आय अॅम इन सायलेन्स.इन मेडिटेशन."

"मोही?हे तुमचं खरं नाव आहे का?तुमचे पासपोर्ट,व्हिसा कुठे आहेत?"श्रीधर यांनी प्रश्नांची सरबत्ती सुरू केली.

"नो पासपोर्ट.नो वर्ल्ड.ओन्ली शिव.ओन्ली पीस,"तिने गुहेतील शिवपिंडीकडे हात दाखवत म्हटले.

हे प्रकरण दिसते तितके सोपे नाही,हे श्रीधर यांच्या लक्षात आले.एका परदेशी महिलेने दोन लहान मुलांसह या भयाण जंगलात,एका गुहेत आश्रय घेणे,हे केवळ আধ্যাत्मिक साधनेचे प्रकरण असू शकत नाही.यामागे नक्कीच काहीतरी मोठे रहस्य दडलेले आहे.त्यांनी तात्काळ वायरलेस सेटवर पोलिस अधीक्षक एम.नारायण यांना परिस्थितीची माहिती दिली.

वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या आदेशानुसार,त्या महिलेला आणि तिच्या मुलांना'वाचवून'कुमठा येथील पोलीस ठाण्यात आणण्यात आले.बातमी वाऱ्यासारखी पसरली. 'रशियन साध्वी मुलांसह गुहेत सापडली'या मथळ्याखाली स्थानिक वृत्तपत्रांनी बातमीला प्रसिद्धी दिली.अधीक्षक नारायण यांनी माध्यमांना सांगितले, "ती आणि तिची मुले जंगलात कशी जिवंत राहिली,हे एक आश्चर्य आहे.तिच्या व्हिसाची मुदत २०१७ मध्येच संपली आहे.तिला एका साध्वीच्या आश्रमात ठेवण्यात आले असून,रशियन दूतावासाशी संपर्क साधून तिला परत पाठवण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे."

प्रकरण प्रशासकीय दृष्ट्या सोपे करून फाईल बंद करण्याच्या तयारीत वरिष्ठ होते.पण निरीक्षक श्रीधर देसाई यांच्या मनात मात्र प्रश्नांचे वादळ उठले होते.ही स्त्री, 'मोही',खरोखरच साध्वी आहे की कोणीतरी सराईत गुन्हेगार?ती शांततेच्या शोधात आहे की कोणापासून तरी लपत आहे?आणि तिचे ते भेदक निळे डोळे...त्यात दिसणारी शांतता ही साधनेतून आलेली आहे की मोठ्यात मोठ्या वादळातून तावून सुलाखून निघाल्यानंतर आलेली आहे?या प्रश्नांची उत्तरे शोधल्याशिवाय श्रीधरांना चैन पडणार नव्हती.

 

 

देवदूत सेतू आणि लटकणारा देह: भाग १/५: प्रणयाची रात्र आणि एक भयानक शोध

पुणे-मुंबई महामार्गावर रात्रीचे दहा वाजून गेले होते. नेहमीची वाहनांची धांदल आता थोडी कमी झाली होती, पण जड वाहनांचे घरघरणारे आवाज आणि अधूनमधून वेगाने निघून जाणाऱ्या गाड्यांच्या दिव्यांचे झोत काळोखाला चिरत होते. जुन्या, आता काहीशा दुर्लक्षित झालेल्या ‘देवदूत सेतू’वर रोहन आणि प्रिया उभे होते. हा पूल तसा मुख्य द्रुतगती मार्गापासून थोडा बाजूला, जुन्या रस्त्यावर होता. खालून एक लहान, पण पावसाळ्यात दुथडी भरून वाहणारी नदी वाहत होती, जिच्या काठावर आता दाट झाडी वाढली होती.

प्रिया रोहनच्या खांद्यावर मान टेकवून उभी होती. हलक्या थंडीची जाणीव होत होती आणि पुलावरचा एकाकीपणा त्यांच्यातील जवळीक अधिक घट्ट करत होता. "किती शांत वाटतंय ना इथे," प्रिया पुटपुटली. "मुंबईच्या त्या गोंधळातून इथे आल्यावर कसं एकदम वेगळं जग वाटतं."

रोहनने तिच्या केसातून हात फिरवला. "हम्म... म्हणूनच तर तुला इथे घेऊन आलो. आपलं ठिकाण. फक्त तू, मी आणि हे शांत आकाश." तो हसला. "आणि अर्थात, खालून वाहणारी ही नदी... जी आपल्याला नेहमी आठवण करून देते की आयुष्य पुढे वाहत राहतं."

त्यांच्या गप्पा रंगात आल्या होत्या. भूतकाळातील आठवणी, भविष्याची स्वप्ने आणि वर्तमानातील प्रेमळ क्षण... सगळं काही त्या रात्रीच्या वातावरणात विरघळत होतं. पुलाच्या लोखंडी कठड्यावर ठेवलेल्या त्यांच्या हातांची उब एकमेकांना जाणवत होती. वाऱ्याची एखादी झुळूक यायची आणि प्रियाच्या चेहऱ्यावर आलेली बट रोहन हळूच बाजूला करायचा.

"मला ना कधीकधी भीती वाटते, रोहन," प्रिया अचानक म्हणाली. तिचा आवाज किंचित गंभीर झाला होता.

"कशाची?" रोहनने तिच्याकडे निरखून पाहिले.

"या क्षणांची... हे इतकं परफेक्ट आहे की वाटतं नजर लागेल. हे सगळं खरं आहे ना? की आपण फक्त स्वप्न पाहतोय?"

रोहनने तिला जवळ घेतले. "अगं वेडाबाई, हे स्वप्न नाही. हे आपलं वास्तव आहे. आणि ते कायम असं सुंदर राहील, मी वचन देतो." त्याने तिच्या कपाळावर ओठ टेकवले.

ते पुन्हा शांत झाले. काही क्षण फक्त वाऱ्याचा आवाज, नदीच्या पाण्याची मंद सळसळ आणि दूरवरून येणारा वाहनांचा आवाज एवढंच ऐकू येत होतं. पण अचानक रोहनला काहीतरी वेगळं जाणवलं. एक प्रकारची अस्वस्थता. त्याने कान टवकारले.

"काय झालं?" प्रियाने विचारलं.

"काही नाही... असंच..." पण त्याचं लक्ष आता खालच्या अंधाराकडे लागलं होतं. पुलाच्या मधोमध असलेल्या भागात, जिथे कठडा थोडा आत वळला होता, तिथून खाली काहीतरी असल्याचा त्याला भास झाला. एरवी वाहत्या पाण्याकडे किंवा दूरच्या दिव्यांकडे जाणारी त्याची नजर आज अनामिकपणे खालच्या गर्द झाडीकडे खेचली जात होती.

"मला वाटतं खाली काहीतरी आहे," तो हळूच म्हणाला.

"काय असणार? झाडं आहेत नुसती. किंवा कोणी कचरा टाकला असेल," प्रियाने विषय टाळण्याचा प्रयत्न केला. तिला अशा वेळी उगाच भलत्या कल्पना काढायला आवडत नसे.

"नाही, कचरा नाही वाटत. काहीतरी वेगळं... थांब, मी बघतो." रोहनच्या स्वरात आता उत्सुकता आणि थोडी भीतीची किनार होती. तो कठड्यावर वाकला आणि मोबाईलची फ्लॅशलाईट चालू करून खाली रोखली. प्रकाशझोत अंधारात फारसा पोहोचत नव्हता. झाडांच्या फांद्या आणि पानांच्या गर्दीत काही स्पष्ट दिसत नव्हते.

"चल ना रोहन, उशीर होतोय. काय वेड्यासारखं करतोयस?" प्रियाने त्याचा हात ओढला.

"अगं एक मिनिट थांब फक्त." रोहन आता जास्तच अस्वस्थ झाला होता. त्याला पुलाच्या मध्यभागी असलेल्या कमानीच्या खालच्या बाजूला काहीतरी लटकल्यासारखं वाटलं. एक अस्पष्ट आकार. "मला खाली जाऊन बघावं लागेल."

"अजिबात नाही! या वेळेला खाली अंधारात जायचं? तुला वेड लागलंय का? साप किंवा काहीही असू शकतं." प्रिया आता खरंच घाबरली होती.

"अगं, काही नाही होणार. मी फक्त पटकन बघून येतो. इथेच थांब, कुठे जाऊ नकोस." रोहनने तिची समजूत काढण्याचा प्रयत्न केला, पण त्याच्या मनातली शंका आता बळावली होती. तो पुलाच्या कडेला आला जिथे खाली उतरायला थोडी सुरक्षित जागा होती. तिथे जुन्या पायऱ्यांचे अवशेष दिसत होते, जे कदाचित पुलाच्या देखभालीसाठी कधीतरी वापरले जात असावेत.

"रोहन, प्लीज नको जाऊस!" प्रियाचा आवाज कातर झाला होता.

पण रोहनने तिचं ऐकलं नाही. मोबाईलचा फ्लॅशलाईट तोंडाने धरून तो हळूहळू त्या मोडकळीस आलेल्या पायऱ्यांवरून खाली उतरू लागला. प्रत्येक पावलागणिक त्याचा श्वास जड होत होता. खाली दमट हवेचा आणि कुजलेल्या पानांचा वास येत होता. झाडांच्या फांद्या बाजूला सारत तो त्या जागेच्या जवळ पोहोचला जिथे त्याला तो आकार दिसला होता.

त्याने मोबाईलचा प्रकाशझोत स्थिर केला. काही क्षण त्याला काहीच समजलं नाही. फांद्या आणि वेलींच्या जाळ्यात काहीतरी अडकल्यासारखं दिसत होतं. त्याने अजून थोडं पुढे जाऊन प्रकाश टाकला आणि त्या क्षणी त्याचा संपूर्ण श्वास थांबला.

त्याच्या डोळ्यासमोर जे दृश्य होतं, ते त्याच्या कल्पनेच्या पलीकडचं होतं. पुलाच्या कमानीला एका जाड दोराने एक मानवी शरीर लटकत होतं. पाय जमिनीपासून किंचित वर तरंगत होते. मान एका कोनात वाकलेली होती. चेहरा केसांनी झाकलेला होता, पण ती एक व्यक्ती होती, यात शंका नव्हती.

रोहनच्या घशाला कोरड पडली. त्याचे हातपाय थरथरू लागले. मोबाईलचा प्रकाश त्या निश्चल शरीरावर थरथरत होता. काही क्षण त्याला काय करावं हेच सुचेना. भीतीची एक प्रचंड लाट त्याच्या डोक्यापासून पायापर्यंत पसरली. तो जागीच खिळून गेला.

"रोहन! काय झालं? बोल ना!" प्रिया वरून ओरडत होती. तिच्या आवाजातील भीती स्पष्ट होती.

त्या आवाजाने रोहन भानावर आला. त्याने कसंबसं स्वतःला सावरलं. "प्रिया... वर... वर थांब... इथे... इथे एक बॉडी आहे... कोणीतरी... कोणीतरी फाशी घेतलेली आहे!" त्याचे शब्द तुटक आणि थरथरत होते.

तो मागे फिरला आणि शक्य तितक्या वेगाने त्या पायऱ्या चढून वर आला. प्रियाजवळ पोहोचताच त्याने तिला घट्ट मिठी मारली. तो धापा टाकत होता आणि प्रचंड घाबरलेला दिसत होता.

"काय... काय म्हणालास तू? बॉडी?" प्रियाला विश्वास बसत नव्हता. तिचे डोळे विस्फारले होते.

"हो... खाली... पुलाला लटकलेली आहे..." रोहनच्या आवाजातून अजूनही धक्का आणि भीती ओसंडत होती. "आपल्याला... आपल्याला पोलिसांना बोलवावं लागेल. ताबडतोब."

त्या सुंदर, रोमँटिक रात्रीवर एका भयानक वास्तवाची काळीकुट्ट सावली पडली होती. देवदूत सेतू आता त्यांना प्रेमाचा साक्षीदार नव्हे, तर मृत्यूचा मंच वाटू लागला होता. त्यांच्या आयुष्यातील तो क्षण आता कायमचा बदलून गेला होता.

क्रमशः 

दि व्हॉल्ट ऑफ विष्णू

आज कित्येक वर्षानंतर ३०० पानी कादंबरी सलग वाचून संपवली! अश्विन सांघी यांनी लिहिलेली 'दि व्हॉल्ट ऑफ विष्णू' ही कादंबरी म्हणजे एक प्राचीन आणि सद्य परिस्थितीशी मेळ घालणारी थरारक रहस्य कादंबरी आहे. 

दीड हजार वर्षांपूर्वी चिनी प्रवासी ह्यूएन त्संग याने भारताला भेट दिली होती. त्याच्या प्रवासाचे चित्रण व त्याला अनुसरणाऱ्या सद्यपरिस्थितीचे कथानक असा मेळ घालणारी ही कादंबरी आहे. भारत आणि चीन या २१ व्या शतकामध्ये वेगाने विकसित होणाऱ्या अर्थव्यवस्था आहेत. शिवाय दोघेही सख्खे शेजारी असल्यामुळे स्पर्धा देखील प्रत्येक पातळीवर आपल्याला पाहायला मिळते. चार वर्षांपूर्वी चीनने भारताच्या डोकलाम येथे भारतीय हद्दीमध्ये घुसण्याचा प्रयत्न केला होता. यावर बराच गदारोळ देखील उठला. याच पार्श्वभूमीचा वापर करून लेखकाने भारत आणि चीन प्राचीन संबंधांपासून आज असलेल्या संबंधांपर्यंतचा लेखाजोखा या रहस्य कादंबरीमधून मांडलेला आहे. ह्यूएन त्संगचा प्रवास आणि आजच्या भारत व चीन मधील घडामोडी हे दोन्ही प्रसंग समांतर पद्धतीने या पुस्तकात रेखाटण्यात आलेले आहेत. 

ह्यूएन त्संगचा प्रवास हा अतिशय रोमांचकारी, अवघड आणि विविध साहसं व नशिबाने भरलेला जाणवतो. आपल्या लेखणीने लेखक आपल्याला दीड हजार वर्षांपूर्वीच्या काळात घेऊन जातो. विशेष म्हणजे या प्रवास वर्णनात वापरलेली स्थळांची सर्व नावे तत्कालीन आहेत. यातूनच प्राचीन भारतातील बौद्ध संस्कृतीची घट्ट पकड देखील आपल्याला ध्यानात येते. तत्कालीन बौद्धमय भारत कसा होता, हे देखील अनुभवयास मिळते. सुरुवातीलाच या चिनी प्रवाशाच्या प्रवासाचा संपूर्ण मार्ग स्थळांसहित नकाशामध्ये दाखविण्यात आलेला आहे. कदाचित तो नकाशा नसता तर कादंबरीतील वर्णन सुरस वाटले नसते. 

काही वर्षांपूर्वी तमिळ भाषेमध्ये अभिनेत 'एल्लम अरीवू' (हिंदी भाषांतरित-चेन्नई टु चायना) हा चित्रपट बनविला होता. बोधिधर्म या बौद्ध भिक्खूच्या चीन प्रवासावर आधारित या चित्रपटाचे कथानक होते. याच बोधिधर्मचा प्रवास व कर्तुत्व देखील कादंबरीमध्ये वाचायला मिळते. यात अनेक पात्रे आहेत, शेकडो घटना आहेत. परंतु त्यांचा मेळ अतिशय उत्तमरीत्या लेखकाने बसविल्याचा दिसतो. अतिशय शांतपणे व एकाग्र चित्ताने ती वाचल्यास त्याचे थरारकनाट्य व रहस्यभेद हे वाचनाची खरीखुरी अनुभूती देतात. तीन-चार ठिकाणी झालेले रहस्यभेद हे अनपेक्षित वाटून जातात, यातच लेखकाचे यश सामावलेले आहे!

शेवट

लोहगाव विमानतळावरून तिची दिल्लीला जाण्यासाठी रात्री साडेअकरा वाजता ची फ्लाईट होती. अभिषेकने रचनाला दहा वाजताच विमानतळावर पोहोच केले. तो मात्र फ्लाईट सुटेपर्यंत विमानतळावरच बसून होता. फ्लाईट रवाना झाली आणि त्याने तेथून काढता पाय घेतला. 

रचनाची ही पहिलीच बिझनेस कॉन्फरन्स होती. आणि शिवाय ती पहिल्यांदाच विमानाने महाराष्ट्राच्या बाहेर प्रवास करणार होती. म्हणून अभिषेक स्वतः तिला सोडवायला विमानतळावर आला होता. 

त्याने पार्किंगमधून गाडी बाहेर काढली आणि सुसाट वेगाने त्या रिकाम्या रस्त्यांवरून पुण्याच्या दिशेने मार्गस्थ केली. तिच्या जाण्याने मागील दोन वर्षांपासून तो पहिल्यांदाच घरी एकटा राहणार होता. एकटेपणाची त्याला सवय तर होतीच पण लग्नानंतर आयुष्य एका वेगळ्या वळणावर येऊन ठेपलेले होते. त्यामुळे मनावर दडपण येत होते. गाडी चालवत असताना देखील आज कितीतरी दिवसांनी रचना त्याच्या सोबत नव्हती. 

त्याने ऑडिओ प्लेयर चालू केला. आपली आवडती गाणी लावली. परंतु त्याच्यामध्ये त्याचे मन काही रमत नव्हते. आठवणींचा बोजा मागच्या दोन वर्षांपासून त्याच्या मेंदूमध्ये तर होताच तो काही कमी होण्याचे नाव अजूनही घेत नव्हता. रचनाचा आणि त्याचा विवाह हा ठरवून झालेला अर्थात अरेंज मॅरेज होता. केवळ एका महिन्याच्या ओळखीमध्ये त्याचा विवाह संपन्न झाला होता. परंतु, आजही त्याला अनुप्रियाची आठवण सतावत होती. 

अनुप्रिया ही त्याची महाविद्यालयातील वर्गमैत्रीण होतील आणि प्रेयसी देखील. तीन-साडेतीन वर्ष त्यांचं प्रेमप्रकरण चालू होतं. अभिषेकला जॉब लागल्यानंतर तिला आपल्या भावी सुखी आयुष्याची स्वप्ने पडू लागली. दोघांनाही लग्न करायचे होते. ती मात्र त्याच्यामध्ये पूर्णतः गुंतून गेलेली होती. एका अर्थाने जीवनाच्या शेवटपर्यंत हाच जोडीदार आपल्या सोबत असेल, याची तिला मनोमन खात्री झाली होती. परंतु कालांतराने परिस्थिती पलटली. अभिषेकच्या घरी अनुप्रियाबद्दल समजले तेव्हा त्यांनी फारसा गदारोळ केला नाही. उलट त्याला नीट समजावून सांगितले. 

घरच्यांचे विचार पूर्णपणे व्यवहारिक होते. प्रत्यक्ष जीवनात कोणत्या अडचणींचा सामोरे जावे लागेल, याची कहाणीच त्यांनी अभिषेक समोर रचून ठेवली. अनुप्रिया ही गृहिणी टाइप मुलगी होती. अशी मुलगी आपल्या घरात नको. उलट करिअरला प्राधान्य देणारी मुलगी हवी. असंच घरातील सर्वांना वाटत होतं. थोड्याच काळामध्ये अभिषेकला देखील घरच्यांचं म्हणणं पटायला लागलं. तोदेखील व्यावहारिक झाला आणि अनुप्रियापासून हळूहळू दूर जायला लागला. त्यामुळे तीच्या मनातील चलबिचल वाढू लागली होती. एक दिवस अभिषेकने तिला थेट 'आपलं पुढे काही होऊ शकत नाही आपण इथेच थांबूया', असं सरळ सांगून दिलं. त्याच्या या पवित्र्यामुळे अनुप्रिया मात्र कोलमडली. तिच्यासाठी न सहन होणारा हा एक धक्का होता. 

त्याच्या जागी तिने कुणालाही विचार केलेला नव्हता. ती पूर्णपणे त्याच्यामध्ये गुरफटलेली होती. त्यामुळे त्याचा नकार पचवणे तिला शक्य झाले नाही. एका उंच इमारतीवरून उडी मारून तिने आपले जीवन संपवले. अभिषेकला जेव्हा ही गोष्ट समजली तेव्हा त्याने तिच्या अंत्यसंस्काराला देखील जाणे टाळले होते. मनातून त्याला वाईट वाटले. परंतु आता तो व्यवहारिक झाला होता. भावनिक नात्यात गुंतून जाणे त्याला निरर्थक वाटू लागले होते. 

तिच्या आत्महत्येची बातमी त्याने दुसऱ्या दिवशीच्या वर्तमानपत्रामध्ये वाचली आणि तिचा विषय सोडून दिला. त्यानंतर एकाच महिन्यांमध्ये त्याचा विवाह निश्चित झाला. रचना एक हुशार मुलगी होती. करिअरच्या दृष्टीने विचार करणारी समंजस आणि सुंदर देखील. तिलादेखील अभिषेक पहिल्याच भेटीमध्ये आवडला होता. त्याचं व्यक्तिमत्व कोणत्याही मुलीला लगेच आवडेल, असंच होतं. अभिषेकच्या घरच्यांना देखील रचना फारच भावली. लवकरच लग्नाची बोलणी झाली आणि एका महिन्यामध्ये शुभमंगल देखील उरकले गेले. 

लग्नानंतरचे सुरुवातीचे दिवस अतिशय आनंदात होते. कालांतराने अभिषेकच्या अनुप्रिया विषयीच्या आठवणी जागृत होऊ लागल्या होत्या. त्याला कारण देखील तसेच होते. त्याने तिला मनातून काढून टाकले असले तरीदेखील अधून मधून ती त्याच्या स्वप्नात यायला लागली. तिचा तो रडवेला सुर, तिने त्याला मारलेली आर्त हाक आणि एका उंच इमारतीवरून मारलेली उडी, यासारखे प्रसंग त्याला वारंवार स्वप्नामध्ये दिसायला लागले. कधीतरी मध्यरात्री मध्येच त्याला अचानक जाग यायची, तो घामाघूम झालेला असायचा आणि परत झोप लागायची नाही. सतत येरझाऱ्या घालत असायचा. मग महत्प्रयासाने त्याला पुन्हा झोप लागायची. असं अनेकदा घडत होतं. 

अनुप्रिया त्याच्या आयुष्यातून जायला एका अर्थाने तयारच नव्हती. हळूहळू रचनाला देखील ही गोष्ट ध्यानात यायला वेळ लागला नाही. तीने त्याला विश्वासात घेऊन सर्व गोष्टी विचारल्या होत्या. अनुप्रिया बद्दल तिलादेखील सहानुभूती वाटू लागली. परंतु आता काही करता येणे शक्य नव्हते. अभिषेकला आता तिच्या प्रेमाची गरज होती. तिने मागील दोन वर्षांमध्ये त्याला पुरेपूर साथ दिली होती. पण अनुप्रिया त्याचा पाठलाग करतच होती. 

हा सर्व भूतकाळ त्यादिवशी एकट्याने प्रवास करताना त्याच्यासमोर पुन्हा उभा राहिला. लग्नानंतर कित्येक वर्षानंतर तो आज रात्री एकटाच घरी असणार होता. 

पाऊण तासाच्या प्रवासानंतर त्याची गाडी सोसायटीच्या गेटमध्ये पोहोचली. सर्वत्र शुकशुकाट झाला होता. अगदी सोसायटीच्या गेटपाशी भुंकणारी कुत्री देखील स्वस्थपणे पडलेली त्याला दिसली. गाडी पार्क करून तो लिफ्टच्या दिशेने निघाला. डी-विंगमध्ये आठव्या मजल्यावर त्याचा आलिशान फ्लॅट होता. लिफ्टमधून आठव्या मजल्यावरचा दरवाजा उघडला व तो फ्लॅटच्या दिशेने निघाला. खिशातून चावी काढली दरवाजा उघडला आणि आज सोफ्यावर जाऊन बसला. रात्रीचे एक वाजत आले होते दिवसभराचा थकवा त्याच्या चेहर्‍यावर जाणवू लागला होता. 

त्याने हॉलची लाईट बंद केली आणि बेडरुमच्या दिशेने निघाला. परंतु मुख्य दरवाजाच्या बाहेर त्याला सूक्ष्म हालचाल जाणवली. त्यामुळे तो लगेचच थांबला व त्याने दरवाजाच्या दिशेने बघितले. त्यावर असणार्‍या पी-होलमधून घरामध्ये येणारा प्रकाश कधी बंद तर कधी चालू होता. अर्थात दरवाजाच्या समोर कोणीतरी येत असावे, असे त्याला जाणवले. पुढची दहा सेकंद जवळपास तो प्रकाश बंद होता. म्हणजे नक्कीच कुणीतरी दरवाजासमोर उभे आहे, याची त्याला खात्री झाली. पुन्हा तो प्रकाश दिसायला लागला. त्याने हळुवारपणे पावले टाकत दरवाजाच्या दिशेने जायला सुरुवात केली. एव्हाना पी-होलमधून येणारा प्रकाशाचा एक किरण त्याला दिसत होताच. पुन्हा दोन वेळा त्या प्रकाशाची उघड झाप झाली. आता मात्र त्याला पूर्ण खात्री झाली होती की, दरवाजाच्या समोर कुणीतरी येऊन जातय. 

दरवाजापाशी आल्यानंतर त्याने पी-होलमधून बाहेर पाहिले. फ्लॅटसमोरील पॅसेज मधल्या प्रकाशात समोरच्या दोनही फ्लॅटचे दरवाजे दिसत होते. मात्र आजूबाजूला कोणीही नव्हतं. बराच वेळ तो तिथेच एका डोळ्याने निरीक्षण करत होता. पण हालचाल जाणवली नाही. कोणीतरी नक्की होतं तिथे. त्याच्यावर कदाचित ते नजर ठेवून असावं. 

थोडा वेळ तो तसाच दरवाज्यापाशी उभा राहिला. बाहेर त्याला अतिशय मंद हालचाल जाणवत होती. दरवाजा उघडू की नको, या प्रश्नाचा तो विचार करत बसला. परंतु बाहेरच्या व्यक्तीच्या हालचाली त्याला दरवाजा उघडण्यासाठी प्रोत्साहित करत होत्या. अखेर त्याने लॅच काढला आणि दरवाजा उघडला. 

बाहेर कोणीच नव्हतं. रात्रीची नीरव शांतता त्याला पहिल्यांदाच अनुभवता येत होती. त्याने दरवाज्याच्या बाहेर पाऊल टाकले. दरवाज्याच्या भिंतीला डावीकडे लिफ्टचा दरवाजा होता. तो त्याला बंद होताना दिसला आणि लिफ्टमधून बाहेर येणारा प्रकाश देखील संपला. म्हणजे कुणीतरी होतंच तिथे, पण कोण? ती उत्सुकता त्याला स्वस्थ बसू देईना. 

त्याने दरवाजा ओढून घेतला व लिफ्टच्या दिशेने चालायला लागला. पायातील चपलांचा आवाज त्या नीरव शांततेचा भंग करीत होता. कदाचित तो खालील व वरील काही मजल्यांपर्यंत निश्चित ऐकू जात असावा. 

तो लिफ्टच्या दरवाज्यापाशी पोहोचला. बाहेरच्या इंडिकेटरवर अजूनही लिफ्ट आठव्या मजल्यावर आहे, असं दिसत होतं. उघडली तेव्हा त्यातून कोणीही बाहेर आले नाही. याचा अर्थ कुणीतरी लिफ्टमध्ये गेलेलं होतं, हे मात्र नक्की. परंतु लिफ्ट अजूनही त्याच मजल्यावर होती. तिचं बटन दाबू की नको, याचा विचार करत तो तसाच उभा राहिला. छातीमध्ये काहीसं धडधडायला लागलं होतं. कोण असावं नक्की लिफ्टमध्ये? याची उत्सुकता त्याला होतीच. पण ते पाहण्याची हिम्मत होत नव्हती. तोच अचानक लिफ्ट खालच्या दिशेने जायला लागली. मग मात्र तो उडालाच. 

8 7 6 5 4 3 2 1 करत तळमजल्यावर ती पोहोचली होती. आता मात्र त्याच्या अंगावर भीतीचा शहारा उठला. काय करावं काही सुचत नव्हतं. बराच वेळ तो तसाच उभा होता. अजूनही लिफ्ट तळमजल्यावरच होती. कुणीतरी त्याच्या मागावर आहे. पण कोण? याची उत्सुकता त्यालाही लागली होती. बराच विचार त्याने हिमतीने पायऱ्या उतरून खाली जायचे ठरवले. तिथून निदान सुरक्षित तरी राहू, असा त्याचा विचार असावा. 

एक-एक मजले करत तो पायऱ्यांनी तळमजल्यावर पोहोचला. संपूर्ण तळमजल्यावर पार्किंग केलेल्या कार्स दिसत होत्या. आजूबाजूला कुणीही नव्हतं. तिथून चालत तो सोसायटीच्या आवारामध्ये आला. चारही बाजूंनी काँक्रीटच्या भिंतींचे कुंपण केलेलं होतं. त्यापलीकडे रस्त्यांवर भटकी कुत्री शांतपणे झोपलेली होती. शहरातल्या रस्त्यांवर रात्रीची इतकी भयाण शांतता त्याला पहिल्यांदाच दिसून आली. बिल्डींगमध्ये कोणी आलं होतं का? हे विचारावं म्हणून तो गेट वरच्या वॉचमनच्या दिशेने चालायला लागला. दुरूनच त्याला गेट बंद असल्याचं दिसलं. सेक्युरिटी कॅबिन शेजारी बाहेर एका खुर्चीवर आकाशाकडे बघून तोंडाचा 'आ' करून वॉचमन झोपलेला त्याला दिसला. गेटला मात्र आतून कुलूप लावलेलं होतं आणि वॉचमनची झोप बघता कदाचित इतक्यात कुणी आलेलं नसावं. 

तोच कुठून जरी वार्‍याची सळसळ त्याला ऐकू आली. त्याने मागे वळून बघितलं. कोणीही नव्हतं. परत आपल्या जिन्याच्या दिशेने चालायला लागला. तेवढ्यात एका  अविशिष्ट हुंकाराने त्याचं लक्ष वेधलं गेलं. इमारतीच्या टेरेसवर कोणीतरी उभं होतं. ते पाहताच त्याला धडकी भरली. अनुप्रियाच होती ती! 

टेरेसच्या कठड्यावर आकाशाकडे उंच पाहत दोन्ही हात वरती झेपावलेले! एक असह्य वेदना तिच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसून येत होती. उंचावर वाहणारा वारा तिचे केस उडवीत होता. तिचं हे रूप बघून अभिषेकला दरदरून घाम फुटला. ती त्याच्याकडे पाहत देखील नव्हती. रोज स्वप्नात दिसणारी अनुप्रिया आज दोन वर्षांनी त्याला एका वेगळ्याच अविशिष्ट रुपात दिसून आली. त्याचं हृदय गोठत आहे की काय, असं वाटून गेलं आणि इतक्यात तीने स्वतःला खाली झोकून दिलं! 

ती वाऱ्याच्या वेगाने जमिनीकडे यायला लागली. त्याच्या तोंडातून एक अस्पष्ट किंकाळी ऐकू आली. कंठ मात्र फुटत नव्हता. त्याला काही कळायच्या आतच ती अतिशय वेगाने जमिनीवर आदळली आणि नाहीशी झाली. तो सुन्नपणे सर्व काही पाहत होता. कदाचित तिला तिचा शेवट त्याला दाखवायचा होता म्हणून ती परत आली होती!

Ⓒ बाबुराव रामजी

चकवा

दिवसभर पावसाची रिपरिप सुरू होती. मध्यरात्र होत आली तरीदेखील पावसाच्या वेगामध्ये जराही फरक पडलेला जाणवत नव्हता. रात्री अकरा वाजता त्याने नाशिक फाटा सोडला. आपल्या कारने त्याने नाशिकच्या दिशेने प्रवास चालू केला होता. बायको त्याला रात्रीचा प्रवास करू देत नसे. त्यातल्या त्यात एकट्याने तर मुळीच नाही. पण तिला न सांगताच त्याने गाडी नाशिकच्या दिशेने वळवली होती. प्रवास सुरू झाल्यानंतर पंधरा मिनिटांमध्ये तिचा त्याला फोन आला. तेव्हा तिला समजले की तो एकटाच नाशिककडे निघालेला आहे. रात्रीचा आणि पावसातला प्रवास असल्यामुळे ती अजूनच काळजीमध्ये पडली. पण पर्याय नव्हता. त्याला सकाळीच आठ वाजता नाशिकमध्ये एक मीटिंग होती. म्हणून आजच नाशिकमध्ये पोहोचणे गरजेचे होते. 

नाशिकला कॉलेज रोडच्या टोकाला असणाऱ्या वडिलोपार्जित जागेत तो राहत होता. आज त्या घरात दोघेच नवरा बायको राहत असत. मुलाला साताऱ्यात कुठल्यातरी बोर्डिंग स्कूलला घातले होते. कामाच्या निमित्ताने त्याच्या नेहमीच पुण्यामध्ये वाऱ्या असायच्या. जवळपास प्रत्येक वेळेस ती त्याच्यासोबत असायची. पण वडिलांच्या आजारपणामुळे या वेळेस तिला त्याच्यासोबत यायला जमले नाही. म्हणून ती काळजी करु लागली होती. मी पाच तासांमध्ये सुखरूप पोहोचेल, असा त्याने तिला शब्द दिला व फोन ठेवला. 

रस्त्यावर तशी फारशी गर्दी नव्हतीच. अधुन-मधुन एखादे वाहन नजरेस पडायचे. मागील एक वर्षापासून सर्वांचेच 'वर्क फ्रॉम होम' सुरू झाल्यानंतर ही वर्दळ कमीच झाली होती. शिवाय कोविडची दुसरी लाट कमी झाली होती पण प्रादुर्भाव अजूनही असल्याने लोक बाहेर पडायचे टाळत होते. तो मात्र बिनधास्त होता. ऑनलाईन मीटिंग करण्याऐवजी समोरासमोर प्रत्यक्ष बोलण्यामध्ये त्याला जास्त इंटरेस्ट वाटायचा. म्हणूनच आपल्या कामासाठी तो पाच-पाच तास देखील ड्रायव्हिंग करत होता.

गाडी चालवताना रेडिओवर किशोर-लताची गाणी त्याने लावलेली होती. दर प्रवासामध्ये तो रेडिओ ऐकत ड्रायविंग करायचा. पण जसजशी गाडी पुण्यापासून लांब जायला लागली तस-तशी रेडिओची रेंज देखील कमी झाली. नंतर फारच खरखर आवाज यायला लागला. मग त्याने रेडिओ बंद करून टाकला. 

आता गाडीमध्ये कशाचाही आवाज येत नव्हता. इंजिनचा संथपणे येणारा आवाज, गाडीवर पावसाचे पडणारे थेंब आणि वायफरची सातत्याने वाजणारी धून... हाच आवाज त्याच्या कानावर पडत होता. त्याने घड्याळामध्ये पाहिले...  बारा वाजून पंचवीस मिनिटे झाली होती. या ८५ मिनिटांमध्ये त्याने ८५ किलोमीटरचे अंतर पार केले होते. ज्या आळेफाट्यामध्ये सातत्याने रहदारी असते ते गाव शांतपणे झोपलेले त्याने बघितले. एखाद दुसरी गाडी रस्त्यावरून प्रवास करत होती. आळेफाटा संपला की रस्त्याची ट्राफिक कमी होते, हा त्याचा नेहमीचा अनुभव होता. रस्त्यावर ट्राफिक तर नव्हतीच. पण आता एखादी गाडी दिसणे देखील दुरापास्त झाले होते. पावसामुळे त्याला गाडीचा वेग देखील अधिक वाढवता येत नव्हता. झोपेची गुंगी चढायला लागली होती. अधिक विचार करणे हा झोपेच्या गुंगीवरचा त्याला उपाय वाटायचा. काही कटू, काही गोड आठवणी त्याला आठवायला लागल्या. 

मागच्याच आठवड्यामध्ये त्रंबकेश्वरला गेलो होतो तेव्हा बायकोने त्याची गंमत केली होती. त्याचं वजन मागच्या दोन वर्षांमध्ये ८५ किलोवर पोहोचले होतं. जेव्हा ८५ किलोच्या देहाचा हा पाय क्लचवर पडत असेल तेव्हा त्याला बिचार्‍याला काय वाटत असेल! असं ती गंमतीने म्हणाली होती. तेव्हापासून त्याने क्लचवर पाय दिला की, आपल्या ८५ किलो देहाची आठवण व्हायची. तसं पाहिलं तर दोघांचाही जन्म ८५ सालातलाच! पण तिचं वजन त्याच्या निम्म्या वजनाइतकच होतं. म्हणून आता त्याने वजन कमी करायचं मनावर घेतलं होतं. 

बायको नाशिकला वाट पाहत असेल, कदाचित ती जेवली देखील नसेल असं वाटल्यामुळे त्याच्या मनात चलबिचल झाली. रस्त्याच्या कडेला लावलेल्या मैलाचा दगड दिसून आला. नाशिक अजूनही ८५ किलोमीटर अंतरावर होतं. फार फार तर दोन तासांमध्ये घरी पोहोचू, असा अंदाज त्यांने बांधला. संगमनेर जवळ येत होतं. आता रस्त्याला दोन तीन गाड्या दिसायला देखील लागल्या. 

हिवरगाव पावसा टोलनाका जवळ आला होता. टोलगेटची अलिकडे लावलेली पाटी त्याला दिसली. दूरवरुन पावसात चमकणारे लाल दिवे टोलनाका जवळ आल्याचे दर्शवीत होते. त्याने वेग कमी केला. टोलनाक्याच्या प्रत्येक बूथमध्ये जवळपास एक गाडी तरी होतीच. त्याने कारच्या एका लेनमध्ये आपली गाडी घुसवली. पुढे जाईपर्यंत आधीची गाडी निघून गेली होती. त्याचा थेट नंबर लागला. बूथपाशी आल्यावर त्याने काच खाली घेतली. टोल जमा करणाऱ्याने बाहेर हात काढला व म्हणाला, 

"८५ रुपये द्या." 

मग त्याने शंभरची नोट काढली आणि टोल भरण्यासाठी दिली. 

"साहेब पुढच्या महिन्यापासून डबल टोल भरावा लागेल. फास्टटॅग लावून घ्या.", असं म्हणत त्याने सुट्टे पैसे दिले. पण ते घेत असताना 'मला मला माहित आहे... मला नको शिकवू!' असे काहीसे हावभाव त्याच्या चेहऱ्यावर होते. त्यांने मिळालेले सुट्टे पैसे शेजारच्या कप्प्यामध्ये ठेवले. कप्पा बंद केला व गाडी सुरु केली. 

टोलनाका ओलांडून पुढे आल्यावर परत पावसाचे थेंब गाडीवर वेगाने पडायला लागले. वायपर पुन्हा सुरू झाला आणि गाडी नाशिकच्या दिशेने प्रवास करू लागली. झोपेची गुंगी वाढत असल्याने डोकं गरगरायला लागलं होतं. पण लवकरात लवकर घरी पोहोचण्याचे उद्दीष्ट लक्षात ठेवून तो वेगाने गाडी चालवायला लागला. विचारचक्र थांबलेले होतं. त्याची नजर आता फक्त समोरच्या रस्त्यावर होती. रस्त्यावर पडणारे पावसाचे थेंब हेडलाईटमुळे चमकत होते. त्यातच तो गुंतून गेला आणि समोर पुन्हा टोल नाक्याचे गेट दिसायला लागले. हा टोलनाका नक्की कुठला? असा प्रश्न त्याला पडला. तो गोंधळून गेला. आत्ताच तर टोल दिला ना, मग परत टोलनाका कसा आला? उत्तर मात्र सापडले नाही. 

त्याने गाडीचा वेग कमी केला आणि डावीकडून दुसऱ्या बूथमध्ये गाडी नेली. समोरची गाडी निघून गेली होती. आता याचाच थेट नंबर लागला. गाडी थांबली व खिडकीची काच त्याने खाली घेतली. टोल बूथवरील कर्मचाऱ्यांने हात बाहेर काढला आणि सांगितले, 

"साहेब ८५ रुपये द्या." 

तो अजूनही गोंधळलेला होता. त्याने शेजारचा कप्पा उघडला. पण त्यामध्ये मगाशी दिलेले सुट्टे पैसे व टोलची पावती देखील नव्हती! हा त्याच्यासाठी एक धक्का होता. त्याने शंभरची नोट काढली व टोल भरण्यासाठी दिली. पावती काढत असताना टोल कर्मचाऱ्याने त्याला सांगितले, 

"साहेब फास्ट टॅग लावून घ्या, पुढच्या महिन्यापासून टोल डबल होणार आहे!" 

तो फक्त ऐकत होता. यावेळेस त्याच्या मनातले हावभाव मात्र निराळेच होते. त्याने गुपचूप सुट्टे पैसे घेतले. टोलची पावती घेतली आणि शेजारच्या कप्प्यामध्ये ठेवली. गाडी सुरु झाली आणि परत पावसाचे थेंब गाडीवर वेगाने आदळू लागले. 

तो काहीसं सुन्न झाल्यासारखा गाडी चालवू लागला. दुभाजकाच्या पलीकडून एखाद दुसरी गाडी विरुद्ध दिशेने जात होती. त्याचा प्रकाश त्याच्या डोळ्यावर पडला की त्याला आपणच गाडी चालवत असल्याची जाणीव व्हायची. रस्त्याकडे एकटक बघत तो गाडी चालवत होता. दोनच मिनिटात पुन्हा टोलनाक्याचे गेट समोर दिसायला लागले. तोच पावसामध्ये दिसणारा लाल रंगाचा दिवा पुन्हा चमकू लागला. प्रत्येक टोल बूथवर जवळपास एक गाडी उभी होती. त्याच्या काळजात धस्स झाले. यापूर्वी दोन वेळा टोल दिला होता. तरीदेखील परत तिसऱ्यांदा टोल नाका आला! त्याचा गाडीचा वेग अचानक मंदावला. तो आजूबाजूला पाहू लागला. हा तोच टोलनाका होता जिथे त्याने यापूर्वी दोनदा टोल दिला होता. परत त्याने गाडी डावीकडून दुसऱ्या टोलबुथमधे नेली. समोरची गाडी निघून गेली आणि पुन्हा याचा नंबर लागला. एव्हाना एक्सलेटरवर असणारा त्याचा पाय काहीसा थरथरू लागला होता. नक्की चाललंय काय? या प्रश्नाचे उत्तर त्याला मिळत नव्हते. टोलबुथपाशी गाडी थांबली व त्याने काच खाली घेतली. पुन्हा तोच टोलनाक्यावरचा कर्मचारी त्याच्याकडे बघत होता. त्याने हात बाहेर काढला आणि बोलला. 

"साहेब ८५ रुपये द्या." 

हा मात्र सुन्न होऊन त्या कर्मचाऱ्याकडे बघत होता. नकळतपणे त्याने खिशातून शंभर रुपये काढले व टोलसाठी दिले. टोल कर्मचाऱ्याने संगणकामध्ये एन्ट्री केली आणि पावती फाडून ह्याच्याकडे दिली व म्हणाला, 

"साहेब पुढच्या महिन्यापासून टोल डबल होणार आहे, फास्ट टॅग लावून घ्या." 

पुन्हा तीच वाक्ये त्याच्या कानावर आदळत होती. मेंदू बधिर व्हायला लागला होता. तो एकटक समोरच्या रस्त्याकडे बघत होता. तेवढ्यात त्याच्या मागून आलेल्या गाडीने जोरदार हॉर्न वाजवला. तो भानावर आला व त्याने गाडी चालू केली. 

पाऊस अजूनही त्याच वेगाने बरसत होता. गाडीवर पडणाऱ्या थेंबांची तीव्रता देखील तीच होती. रस्ते देखील त्याच वेगाने पाण्याचे प्रवाह बाहेर फेकत होते आणि तो मात्र सुन्नपणे गाडी चालवत होता. असंच चालू राहिलं तर तो नाशिकला कधी पोहोचणार? प्रश्न विचित्र होता आणि उत्तर मात्र त्यांच्याकडे नव्हतं. तो एखादं स्वप्न तर पाहत नाही ना, याची खात्री देखील त्याने स्वतःला चिमटा घेऊन केली. पण अजूनही तो वास्तवातील जगातच वावरत होता. मात्र परिस्थिती त्याला वास्तवापासून दूर नेणार होती. यातून बाहेर पडायचं असं एकच उद्दिष्ट मनात ठेवून त्याने गाडीचा वेग वाढवला एक्सलेटरवरचा पाय त्याने मागेच घेतला नाही. गाडी वेगाने पावसातील तो रस्ता तुडवत पुढे जाऊ लागली. तिचा वेग वाढत होता आणि स्पीडोमीटरचा काटा ८० आणि ९० च्या बरोबर मधे येऊन थांबलेला होता. ही गाडीच्या वेगाची सर्वोच्च मर्यादा होती! कदाचित गाडीला ती मर्यादा ओलांडायची नव्हती! पावसाचे थेंब वेगाने समोरच्या काचेवर आदळत होते आणि त्याची गाडी ८५ च्या वेगाने पावसाचे थेंब अंगावर झेलत त्या रस्त्यावरून प्रवास करत होती. 

अन्यत्र दिसणाऱ्या गाड्या आता मात्र लुप्त झाल्या होत्या. तो थरथरत्या हाताने स्टेरिंग पकडून बसलेला होता. पायांची देखील वेगळी स्थिती नव्हती. मन बधीर झालं होतं. या चक्रातून त्याला बाहेर पडायचं होतं. परंतु कदाचित नियतीला ही गोष्ट मान्य नव्हती. रस्त्यावर आलेल्या एका अडथळ्याला गाडी जोरदार धडकली व दोन तीन गिरके घेत खाली पडली. भयंकर मोठा आवाज झाला. त्याचे शरीर बधीर झाले होते आणि मेंदू सुन्न... हळू हळू मेंदूवरील गुंगी वाढत गेली आणि त्याला काहीच कळेनासं झालं. तो शुद्धीतून बाहेर आला तेव्हा एका गादीवर सरळ झोपलेला होता. पापण्या उघडायला देखील त्याला बरेच कष्ट पडले. अगदी ताठ स्थिती मध्येच त्या गादीवर तो पडलेला होता. त्याचं शरीर अवघडलेल्या स्थितीमध्ये होतं. कदाचित तो याच स्थितीमध्ये बरेच दिवस पडलेला असावा, असं त्याला जाणवत होतं. डाव्या बाजूने व मागच्या बाजूला अर्थात डोक्याच्या बाजूला त्याला कुठल्याश्या मशीनमधून बीप-बीप असा आवाज येत होता. असा आवाज त्याने यापूर्वी हॉस्पिटलमध्ये ऐकलेला वाटला. मान अवघडल्यासारखी झाली होती. तरीही त्यांने मान वळवून उजव्या बाजूला पाहिले. 

एका लोखंडी खांबाला पॅड अडकवलेले होते. त्यावर गिचमिड्या अक्षरांमध्ये बरंच काही लिहिलेलं त्याला दिसलं. त्याच्या वरच्या बाजूला लिहिलेलं होतं... दिवस ८५ वा! त्याच्याच खालच्या बाजूस एका हॉस्पिटलचे नाव लिहिलेलं होतं. म्हणजेच तो हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाला होता तर! काही प्रश्नांची उत्तरं त्याला मिळायला लागली. तब्बल ८५ दिवस तो या हॉस्पिटलमध्ये असाच पडलेला होता! मग त्याने मान वरच्या दिशेने वळवण्याचा प्रयत्न केला. मघापासून येणारा बीपचा आवाज त्याला त्रासदायक वाटायला लागला होता. मागे लावलेली मशीन्स त्याला नीटशी दिसत नव्हती. तरीही अंग थोडसं उचलून त्याने वरच्या दिशेने मागे बघितले. एका मशीनवर डिस्प्ले स्क्रीनवर त्याच्या हृदयाचे ठोके दिसत होते आणि आकडा होता... ८५!

ती परत आलीये...

कामावरून यायला त्याला आज तसा उशीर झाला होता. रात्रीचे साडेनऊ वाजून गेले होते. त्या अंधाऱ्या रात्रीमध्ये तो झपाझप पावले टाकत पुढे चाललेला होता. आजची हवा त्याला काही निराळीच वाटत होती. हवेत गारवा बोचणारा जाणवू लागला होता. गावात प्रवेश करण्यापूर्वी असणारी ती पडकी विहीर जवळ आली. तिथे आज काहीतरी विचित्र भासत होतं. दहा वर्षांपूर्वी अखेरचा अनुभवलेला तो गंध त्याला पुसटसा जाणवू लागला होता. विहिरीजवळ आल्यावर त्याने काठावरील पिंपळाच्या झाडाच्या खोडाकडे सहजच वळून पाहिले. दहा वर्षांपूर्वी पाहिलेली ती आकृती आता गडद व्हायला लागली होती. तो गंध आणि त्या आकृतीचा संगम त्याला त्या कटू आठवणींच्या विश्वात पुन्हा घेऊन गेला. त्याचं अंग शहारू लागलं. एवढ्या थंडीतही घाम यायला लागला होता. ही गोष्ट एकदम अचानक निश्चितच झाली नव्हती. मागच्या आठवडाभरापासून त्याला चाहूल लागायला लागली होती. मेंदू बधिर व्हायला लागला होता. विहिरीतले पाणी एव्हाना तळ गाठू लागलं होतं आणि विहीर कधीही कोरडी पडण्याची शक्यता निर्माण झाली होती. आजूबाजूचं वातावरण भयावह होताना वाटत होतं. ती नीरव शांतता त्याला खाऊ की गिळू या नजरेने पाहताना वाटत होती. पूर्वीच्या त्या आठवणींनी त्याच्या अंगावर शहारा आला आणि गुरुजींनी सांगितल्याप्रमाणे त्याला कळून चुकले होते की,

ती परत आलीये...